Vandaag, 27 maart 2001, heeft de rechter in Kort Geding te Utrecht vastgesteld dat de NS-directie de invoering van de nieuwe dienstregeling niet kan opschorten. Eerder, op 20 maart 2001, is bij een ander Kort Geding, in Zutphen, het stakingswapen aan het Zutphense personeelscollectief ontnomen. Maar met welk argument? Omdat "niet aannemelijk is dat de directie feitelijk niet meer bij machte zou zijn om op 10 juni 2001 een andere werkwijze in te voeren dan uit de destijds gesloten akkoord voortvloeit".
Verwarring alom. De ene rechter is van mening dat de invoering van de dienstregeling niet uitgesteld kan worden, de ander denkt dat dit wel kan. Wat waren de overwegingen in Utrecht en Zutphen en waarom is deze kwestie van belang?
In de Utrechtse uitspraak van 27 maart is te lezen: "De CNV heeft, bij monde van haar raadsman, voorzover rechtens relevant, ter zitting volstaan met te stellen dat, na informatie bij de met de planning betrokken medewerkers van NS Reizigers, is gebleken, dat opschorting van de proces-vereenvoudiging weliswaar mogelijk is, maar buitengewoon moeilijk, dat het veel inspanning vereist en dat het in allerlei andere aspecten van de organisatie consequenties heeft. Bovendien heeft de CNV in dit kort geding niet aannemelijk gemaakt op welke andere wijze dan door middel van invoering van de procesvereenvoudiging, de invulling van de dienstregeling op aanvaardbare wijze op 10 juni 2001 zal kunnen plaatsvinden. Aldus heeft de CNV de stelling van de NS dat het niet mogelijk is, in verband met de invoering van de nieuwe dienstregeling op 10 juni a.s., de invoering van de procesvereenvoudiging op te schorten dan wel uit te stellen niet voldoende (gemotiveerd) weersproken. Onder deze omstandigheden kan, gelet op de tijdsperiode die de NS nodig heeft voor de invoering c.q. aanpassing van een nieuwe dienstregeling, en mede ter voorkoming van wanorde op het spoor, niet worden gevergd dat zij de invoering van de nieuwe procesvereenvoudiging met ingang van 10 juni a.s. uitstelt dan wel opschort."
De Zutphense President verwierp uitdrukkelijk het betoog van Roover, ANWB en Consumentenbond dat er sprake zou zijn van een bindend akkoord. Dat betekent dus dat staken mag, omdat er nog geen bindende afspraken zijn gemaakt. De President vond echter de staking prematuur, omdat er nog overleg gaande was en het resultaat van de bevindingen van de commissie Blankert en Stekelenburg moest worden afgewacht. Bovendien, overwoog de President, kon ook best wel nog met staken gewacht kon worden, omdat het in beginsel mogelijk moest zijn met ingang van 10 juni een andere werkwijze in te voeren dan uit het destijds gesloten akkoord voortvloeide. Tot slot overwoog de Zutphense President dat de reizigers te lang in onzekerheid waren gelaten. Zijn conclusie is dan ook dat gewacht moet worden met staken "tot twee weken nadat de commissie haar onderhandelingsopdracht heeft voltooid dan wel heeft teruggegeven aan haar opdrachtgever".
Inmiddels hebben Blankert en Stekelenburg hun opdracht teruggegeven. Daarmee ligt -volkomen in overeenstemming met de redenering van de President van de rechtbank in Zutphen - de weg vrij om stakingen aan te kondigen. Probleem is nu wel of technisch nog teruggekomen kan worden op het geplande dienstrooster.
In Zutphen werd daar op 20 maart heel anders over gedacht dan in Utrecht op 27 maart 2001. Dit punt moet beslist nader onderzocht worden. Indien immers de geplande invoering van het dienstrooster niet kan worden uitgesteld, dan komt vanzelf de vraag aan de orde welk belang nog gediend kan worden bij stakingen die het opschorten van het dienstrooster als onderwerp hebben.
Conclusie: het is hard nodig dat de verschillende partijen die aan de kant van de reizigers en het personeel staan juridisch gezamenlijk optrekken. Want het risico is levensgroot dat een volgende rechter kan beslissen dat een staking geen enkel redelijk belang meer dient, omdat de nieuwe roosters niet meer tegenhouden kunnen worden. Met dank aan het initiatief van de CNV Bedrijvenbond ...
Pim Fischer (advocaat te Haarlem, medewerker van Solidariteit, blad voor een strijdbare vakbeweging)