Het redactioneel commentaar in Trouw van 12 maart jongstleden laat zien hoe geworsteld wordt met een verstoring van de traditionele arbeidsvrede in Nederland. Dat blijkt al uit de kop "FNV Bondgenoten is het spoor bijster". Het commentaar gaat echter over de afwijzing door de leden van die bond van een akkoord dat hun bestuurders met de directie van de Nederlandse Spoorwegen hebben afgesloten. De bond is dus niet het spoor bijster, maar de leden hebben het bondsbestuur behoed van wat zij als een dwaalweg zien.
Volgens Trouw is dat geen democratisch proces, maar intimidatie door radicalen. De laatste term is lang weggeweest, maar wordt direct van stal gehaald als 'gewone mensen' zich niet schikken in wat als een vredesakkoord gepresenteerd wordt. De door velen beleden mondigheid van de tegenwoordige werknemers moet kennelijk binnen de grenzen van de burgerlijke gehoorzaamheid blijven.
Een ander element van het commentaar is minstens zo verontrustend. Namelijk de vervanging van 'bond' door 'bestuursapparaat', van democratische vereniging door verzelfstandigd instituut. De vakbond zou zijn leden niet meer in de hand hebben. Deze bureaucratische visie staat helaas niet op zichzelf. Zo sprak de radionieuwslezer tijdens de stakingen in het onderwijs over solidariteit van leerkrachten met hun bond. Wanneer werd ook weer gezegd dat de leden de bond zijn?
Nieuwsbrengers en opiniemakers raken dus in verwarring, wanneer het constructieve overleg tussen sociale partners niet tot de gewenste oplossing leidt. Zo gedepolitiseerd zijn inmiddels de verhoudingen in Nederland. Dat de koers van de vakbeweging gedurende de afgelopen vijftien tot twintig jaar daar debet aan is, zou een aardig thema voor een redactioneel kunnen zijn. Evenals het feit dat in verschillende bedrijfssectoren het stadium van 'zero tolerance' is bereikt ten opzichte van de verantwoorde, meedenkende en loonmatigende vakbeweging. Ook de voorzitter van de FNV, De Waal, lijkt om te zijn. Een paar jaar geleden ontving hij, samen met zijn collega van de werkgeversorganisatie VNO-NCW, een prestigieuze prijs voor het poldermodel dat hij kort geleden in De Groene Amsterdammer 'vermaledijd' noemde.
Er zijn meer redenen het betreffende commentaar in Trouw te betwisten.
Slordig is dat gemeld wordt dat de FNV haar handtekening onder een nieuw akkoord zette en kort daarna opzegde, terwijl het respectievelijk bestuurders en leden van FNV Bondgenoten betrof.
Vertekenend is dat de personeelscollectieven, die in grote meerderheid uit leden van FNV Bondgenoten bestaan, buiten de "achterban" van de bond en in "het kamp der radicalen" worden geplaatst.
Onbegrijpelijk is dat een moreel gelijk wordt toegekend aan de NS-directie, die eerder via haar president-directeur liet weten dat machinisten en controleurs beter door het management kunnen worden gecontroleerd als ze aan vaste trajecten gebonden worden (persconferentie 19-01-2001).
Het meest triest is echter dat niet onderkend wordt dat de personeelscollectieven 'digitale geschiedenis' maken. Ze zijn de eerste groepen vakbondsleden in de sociale geschiedenis van Nederland die de mogelijkheden van het elektronisch verkeer benutten in hun onderlinge discussie en uitwisseling van ervaringen en standpunten. In plaats van de collectieven weg te zetten als anonieme heethoofden (overigens, sinds wanneer zijn de verslagen van de NS-directie openbaar?), zouden ze geloofd en geprezen moeten worden vanwege hun inventieve gebruik van de moderne communicatiemiddelen.
Hans Boot (12 maart 2001)
(hoofdredacteur van Solidariteit, blad voor een strijdbare vakbeweging dat begin maart zijn honderdste nummer heeft uitgebracht)
Ingezonden naar Trouw maar daar niet geplaatst.