Redaktioneel

Die plant mag je rustig houden

Wat valt er nog te zeggen nu Fokker uit de lucht genomen is? Volgens de redaktie kennelijk wel, want het thema in dit nummer is eraan gewijd. En dan nog zijn er heel wat vragen blijven liggen. Ondanks de beschouwingen en historiese overzichten waarmee bijvoorbeeld de dagbladen hebben uitgepakt. Het drama-gehalte is hoog. Van prins Bernard, via Kok en Van Schaik tot en met de bestuurder van de Industriebond FNV Peter van Bers.

Gezien de positie van het personeel is daarvoor veel te zeggen. Hoewel het deel dat niet bekend staat om zijn sociaal engagement, waarschijnlijk snel weer onder de pannen van een ondernemer terecht kan. Aan de werkelijkheid van het kapitalisme doet dat niks af. Tot het ultieme moment door blijven werken en bij de laatste gang aan de poort je Fokker-jasje aan de bewakingsdienst moeten afstaan. Jaren lang alle ontslagstormen doorstaan, overwerken, geld laten zitten, premies betalen, op de spits van de moderne technologie werken en dan toch op een negentiende eeuwse manier op straat worden gezet.

Drama inderdaad, maar bij Daf was toch hetzelfde te zien en heeft een deel van de mensen die daar hun brood verdienden, zich immers moeten voegen in de lange rij bijstandtrekkers? Ondanks de sollicitatiekursussen.

Drama ook, omdat de nederlandse vakbeweging de gevangene blijkt te zijn van haar begrip voor de ekonomiese logika. Die logika is niet met een handomdraai te veranderen en dat verkleint het speelveld. Maar ook dat veld is om te ploegen tot een strijdterrein. Daaraan eenmaal bezig, tekenen de lijnen van het speelveld zich scherper af en biedt de mogelijkheid zich aan uit die dwingende logika te stappen. Sukses is dan niet verzekerd, maar ook de geschiedenis van Fokker heeft laten zien dat de momenten van vakbondsaktie onverwachte resultaten hebben opgeleverd en zeker het zelfvertrouwen van de direkt en ook indirekt betrokkenen hebben versterkt. De lange weg die nu in de schaduw van de Raad van Bestuur van Fokker is afgelegd, is perspektief loos gebleken en heeft de nederlandse vakbeweging nog verder teruggeworpen.

Er waren meer spelers op het veld. Hun opgeklopte oranje-gevoel was ook dramaties. Maar zoals zo vaak bleek 'oranje' een vlag die de lading niet dekt. Scherp kalkulerend, risikoos vermijdend en aasgierend, werd gewacht op de krenten die van de pap overbleven. Zich niet anders gedragend dan buitenlands kapitaal werd 'chinezen' en 'zuidkoreanen' sluwheid en lijkenpikkerij verweten.

De staat leek af en toe het drama te regisseren en toonde zich meester van het neo-liberalisme. Een lid van de centrale ondernemingsraad van Fokker vertelde de redaktie dat de staat de beste leerling van de Europese Unie wilde zijn. Terugdringing van het financieringstekort was, volgens hem, ook in het geval van Fokker de aanbeden afgod. Fokker mocht doorgaan, wanneer buitenlands kapitaal de macht zou overnemen. Dasa was kennelijk een goed voorbeeld. Of dat kapitaal boosaardige arbeidsvoorwaarden op het oog had, op kennisroof uit was of vakbondsvijandig, speelde geen enkele rol. De nederlandse staat gelooft in de markt en dat moeten ook de 'Fokkerianen' weten. Hun plant mochten ze meenemen, daar groeit immers geen geld aan.

Redaktie