Redaktioneel

De lente baart een spookje

Na de Hema-banketbakkers, de amsterdamse kondukteurs en de buschauffeurs in het streekvervoer, wordt er al weken aktie gevoerd in de amsterdamse haven. Bij de banken dreigde het even en de bouw staat op dit moment (13 maart) aan de vooravond van mogelijk lange CAO-akties. En FME-voorzitter Van den Akker is verbijsterd door de loonstijgingen en de 35-uren week in de duitse metaalindustrie. Er waart een heel klein spookje door Nederland.

De ekonomiese feiten liegen er dan ook niet om. De hoge sprongen van de winstcijfers ontgaan niemand meer. De massa-ontslagen bij onder andere Fokker evenmin. De uitzendbranche zag vorig jaar haar omzet (en winst) explosief stijgen, het aantal uitzenduren nam ten opzichte van 1993 toe met 20 procent. De werkdruk neemt meer toe dan in alle andere europese landen. Arbeidsstress haalt af en toe zelfs de voorpagina. Ondanks nieuwe werkgelegenheid blijft de werkloosheid hoog. Het Centraal Planbureau verwacht dit jaar een stijging van het aantal werklozen van 547.000 naar 550.000. In 1996 zal daarin geen verandering komen.

Werkgevers in alle bedrijfstakken blijven hameren op de uitbreiding van de flexibilisering; in arbeidstijden, arbeidskontrakten en beschikbaarheid van het personeel. De slimsten onder hen laten een enkele keer doorschemeren dat de grenzen bereikt lijken. CAO's en hun algemeen verbindend verklaring staan onder druk, in de thuiszorg willen ze er helemaal van af en bij Akzo Nobel is de CAO 'veel te dik'.

Tegen deze achtergrond is het logies en vooral verheugend dat al deze gegevens en ervaringen gekombineerd worden en tot akties leiden. Eisen voor arbeidstijdverkorting komen uit een diep dal hier en daar weer bovenaan de agenda te staan. Ook is er in een aantal gevallen sprake van aanvallende CAO-eisen. Neem bijvoorbeeld de Hoogovens.

Naast de herleving van 'geen gedwongen ontslagen'. en expliciete aandacht voor kontrole op de werkdruk, hebben de leden van de Industriebond FNV vrijwel unaniem de eis neergelegd dat alle mensen onder de 55 jaar die bij het Extra Maatregelenpakket van 1992 ontslagen zijn, weer in dienst worden genomen. Hoewel een motie over een 34-urige werkweek voor dag- èn kantoordiensten het niet haalde, is arbeidstijdverkorting weer terug in de diskussie en niet meer verbonden aan evenredig inleveren van loon. Voor de kantoordiensten wordt een werkweek van gemiddeld 36 uur geëist, voor de dagdienst een vierdaagse van 34 uur en voor de ploegendiensten twee extra roostervrije dagen. Evenzo opvallend is dat de CAO-voorstellen van de direktie - geen atv, geen strukturele loonsverhoging, opnieuw ontslagen, flexibele werktijden, verdere uitbesteding en prestatiebeloning - fris van de lever naar de prullebak worden verwezen ("Hoogovens kan gaan fietsen").

Ingewikkelder is het CAO-akkoord bij de banken. Als de bereikte, gemiddelde werkweek van 36 uur (was 38,4) het verwachte verlies van 20.000 arbeidsplaatsen kan tegenhouden, is dat heel mooi. Maar er staat nogal wat tegenover. Het uitgangspunt blijft, en dat was een heikel punt, "het overleg tussen leidinggevende en individuele werknemer", waarin het bedrijfsbelang een belangrijk kriterium is. De toeslagen voor avond- en zaterdagwerk verdwijnen bijna helemaal. De lonen blijven tot 1 oktober 1997 op de nullijn, dus ook geen prijskompensatie.

Bij het streekvervoer en de banken wordt gesproken van een 'positieve uitstraling' naar de andere sektoren. Dat kan. Laten we het schakels noemen. We willen er graag een ketting van maken, het rijgen daarvan - ook wel solidariteitsstrategie genoemd - zal het kleine spookje een groeistoot geven.

Redaktie