Redactioneel

Samen sterk, in plaats van eigen belang eerst

Dat is toch je reinste populisme. "De kiezer heeft altijd gelijk." Welke kiezer, waarom en sinds wanneer? Als mensen uit vrije wil, en dat is een belangrijk uitgangspunt, hun stem uitbrengen op een partij waarmee bijvoorbeeld wij - met recht en reden - fundamenteel van mening verschillen, dan vinden wij dat zij fundamenteel ongelijk hebben. Dit meningsverschil onder het kleed vegen, is gelijk aan zwijgen en kan niet door een beroep op de vrijheid van meningsuiting gerechtvaardigd worden. We gaan het debat vol aan en dan zal blijken waar die kiezer voor staat.

Want in een centrumrechts kabinet zal de VVD niet uit respect en piëteit het neoliberalisme afzweren, aan de privatiseringen een einde maken en van de WAO afblijven. De LPF zal zich daarin naar eer en geweten gretig voegen, de sociale zekerheid verder afschrapen, de arbeidsdwang opvoeren en trachten Bolkestein te overtreffen in xenofobe politiek. Het CDA zal in god en gebod pauselijk paars blijken, een rem op de multiculturele samenleving zetten en het economisch en ideologisch erfgoed van Lubbers koesteren.

Het is zeer de vraag of dit kabinet aan de anti-establishment boosheid van veel bloemenleggers tegemoet zal komen. In de fortuinlijke kringen van ondernemers in het midden- en kleinbedrijf zet de business zich gesterkt door: "De VVD heeft de verkiezingen dan wel verloren, maar gaat de formatie winnen. Op terreinen als de WAO, de armoedeval en de infrastructuur kunnen ze nu echt doorbijten." Ook bij VNO-NCW wordt gejuicht in zeer gevestigde gedachten van verlaging van sociale premies, kosten en belastingen. In beide ondernemersmilieus is Balkenende een oude bekende.

Zal dan in Nederland als in andere Europese landen openlijker dan tot nu het geval is, de positie van migranten het sociale, politieke en economische strijdperk bepalen? In bepaalde delen van de grote steden zijn daarvoor veel ingrediënten aanwezig. Deze dienen - overigens volstrekt asymmetrisch - als discriminerende norm voor de rest van Nederland. Concentraties van migranten die grotendeels los van elkaar en van de kleine groepen autochtone Nederlanders leven, gebrekkige sociale en culturele voorzieningen, elkaar snel opvolgende winkels en verwaarloosde straten. De overgrote meerderheid van de centrumrechtse kiezers woont daar niet, evenmin als het oude en nieuwe establishment. De problemen zijn reëel, maar zijn voor velen van horen zeggen. Misschien is dat nog wel het meest zorgwekkend.

Tegen deze achtergrond is de herziening van een eerder standpunt door de FNV over illegale werknemers en werkneemsters een belangrijke daad. De Waal heeft op 1 mei van dit jaar zich namens de FNV vierkant achter hun belangenbehartiging gesteld en de illegale ondernemers aangeklaagd. Juist, omdat de centrumrechtse partijen - naast VNO-NCW - giftig reageerden, dragen de FNV en de aangesloten bonden de grote verantwoordelijkheid deze beslissing in eigen gelederen in stelling te brengen. Bij veel gelegenheden, in bijeenkomsten, in vergaderingen, in brochures, pamfletten en op websites met ruimte voor uitvoerige debatten. Openlijk en zonder aarzeling.

Een dergelijk initiatief biedt alle mogelijkheid tot een brede maatschappelijke discussie over integratie en multiculturaliteit, over migratie en migranten. Een motto is er al: samen sterk, in plaats van eigen belang eerst.

Redactie