welkom
commentaren
Solidariteit

Solidariteit commentaar 210 - 4 november 2012

Een kwestie van hervormingen en aanpassingen

Rob Lubbersen

Willem Drees was een vooraanstaand sociaal-democraat. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de verzorgingsstaat. Zijn nagedachtenis wordt in ere gehouden met een lezing die naar hem is vernoemd. Al ruim twintig jaar staat het onderwerp van die lezingen in het teken van die verzorgingsstaat. Eén maal per jaar komen enkele honderden sociaal-democraten bijeen om de Willem Drees-lezing bij te wonen. Dit jaar was die lezing toevertrouwd aan Wim Kok.

Willem Drees was in de jaren na de Tweede Wereldoorlog het gezicht van de Partij van de Arbeid (PvdA). Van 1948 tot 1958 was hij minister-president. Hij zorgde voor veel nieuwe sociale wetgeving. Vooral de invoering van de Algemene Ouderdomswet (AOW) wordt aan hem toegeschreven. Natuurlijk kon Drees iets dergelijks niet in zijn eentje. Zonder actieve arbeidersbeweging leefden we waarschijnlijk sociaal gezien nog in Middeleeuwen. Maar zelfs radicale socialisten noemden zich in de jaren vijftig na hun pensionering 'kind van Drees'.
Willem Drees overleed in 1988 op 101-jarige leeftijd. In overeenstemming met zijn eigen wetgeving had hij vanaf zijn 65ste AOW genoten, of zoals ook wel werd gezegd "van Drees getrokken". Het ziet ernaar uit dat dit toekomstige pensionado's niet meer gegund is.

Onder druk

Op 1 oktober 2012 hield Wim Kok in de oude zaal van de Tweede Kamer in Den Haag de 22ste Willem Drees-lezing. Wim Kok was 'partijleider' van de PvdA en minister-president van 1994 tot 2002. In de jaren daarna stond hij te boek als 'de rode' commissaris, onder andere bij ING, KLM, Shell en TPG Post. Hij sprak in Den Haag voor een gehoor van enkele honderden sociaal-democraten. PvdA-leden, PvdA-wethouders, aanstaande PvdA-ministers. De titel van zijn lezing was "Verzorgingsstaat onder druk: hoe verder?". En wat blijkt? De nagedachtenis van Drees moge bij de sociaal-democraten in goede handen zijn, zijn nalatenschap is dat in aanzienlijk mindere mate. Wim Kok droeg met zijn verhaal bij aan een verder onder druk zetten van het stelsel van sociale wetgeving.

Keurig

Wim Kok is een keurige man in een keurig pak. In zijn lezing geen onvertogen woord. In beschaafd Nederlands gaf hij netjes een overzicht van de sociale en economische geschiedenis van Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Met Drees in een hoofdrol in de jaren vijftig. Een tijd van opbouw van de verzorgingsstaat. Gevolgd door de oproerige sixties. Met daarna in de jaren zeventig de eerste na-oorlogse economische crises. Wat betreft de jaren tachtig herinnerde Wim Kok ons aan het Akkoord van Wassenaar. Als FNV-voorzitter sloot hij toen vrede met werkgeversbaas Van Veen in diens huis in Wassenaar. Daarbij werden loonmatiging en arbeidstijdverkorting uitgeruild. Een periode van polderen ving aan.
In de jaren negentig, met Wim Kok nu aan het regeringsroer, leidde dit tot privatisering en meer marktwerking. Uiteindelijk kwam hij aan in de 21ste eeuw, het hier en nu. In dat heden ziet hij als belangrijke ontwikkelingen: de crisis, een toenemende concurrentie vanuit China en India en de oplopende kosten als gevolg van de vergrijzing. Met andere woorden: een tijd waarin het moeilijker wordt om het geld te verdienen, waarmee de lasten van bijvoorbeeld oudedagsvoorziening en zorg kunnen worden gedragen. Vanzelfsprekend presenteerde Kok daarvoor keurige oplossingen. Redelijkheid. Rechten en plichten. Hervormingen en aanpassingen.

17.000 Miljard euro

Natuurlijk pleit Wim Kok nog voor instandhouding van de verzorgingsstaat. Maar! Daarvoor zijn volgens hem wél hervormingen en aanpassingen noodzakelijk. Ontslagbescherming? Uitkeringen? AOW-leeftijd? Hervormingen en aanpassingen! Met die conclusie sloot Wim Kok zijn lezing af.

Hervormingen en aanpassingen. Waar komen die op neer? Gemakkelijker ontslag, Kortere WW. Langer doorwerken. De crisis wordt weer afgewenteld op de arbeidersklasse. De verzorgingsstaat wordt wel degelijk in gevaar gebracht. En we noemen het: Hervormingen en Aanpassingen.
Dat ook andere keuzes gemaakt kunnen worden, dat wordt zelfs niet aangestipt. Bij Wim Kok geen woord over de 17.000 miljard euro die door multinationals en superrijken zijn geparkeerd in belastingparadijzen (NRC 23 juli 2012). Geen woord. En het valt te vrezen dat zijn partijgenoot Samsom er bij Rutte ook niet over is begonnen.

Klik hier